«По-русски нельзя писать “Беларусь”. А кто не согласен – на...». Почему Артемий Лебедев (не) прав – объясняет депутат-языковед

На днях российский блогер Артемий Лебедев опубликовал на своей странице в facebook пост о том, как, на его взгляд, правильно по-русски писать название нашей страны. Разбавив пост мыслями про мелодичность белорусского языка, дизайнер по своей доброй традиции послал куда подальше всех тех, кто с ним не согласен.

В эмоциональной записи о знании русского и белорусского языков Артемий умудрился допустить 7 грубых грамматических ошибок – и это не считая слова «Белоруссия», которое действительно есть в русском языке. Найдете?

Можно было бы не обращать внимание на этот пост – тем более, Лебедев публиковал его год назад в своем ЖЖ. Интересна в этом случае реакция в том числе белорусов на рефлексии известного российского блогера – от крайне негативной до целиком поддерживающей.

А действительно, почему в русском языке не может употребляться слово «Белоруссия»? Ведь даже мы пишем производное от «Белоруссии»: «белорусский», «белоруска». Почему мы обижаемся, когда посольство Российской Федерации в нашей стране пишет на своей входной шильде «Республика Белоруссия»? И стоит ли убиваться из-за того, что россияне упорно называют нашу страну не так, как мы об этом просим?

В качестве эксперта мы попросили выступить языковеда, депутатку нижней палаты белорусского парламента Алену Анисим.

– Пытанне пра “Белоруссию” не першага дня i не першага годa, яно ўвесь час мусiруецца. У 1990-я наша краiна стала незалежнай i была прынята афiцыйная яе назва – “Беларусь”, альбо “Рэспублiка Беларусь”. Гэта i ёсць афiцыйная назва нашай краiны.

Тое, што многiя ў Расii не змiрылiся з гэтым, – пытанне чыста асабiстае. Але калi глядзець па-дзяржаўнаму, то, канешне, нiхто не мае права iгнараваць афiцыйную назву краiны. “Белоруссия” – гэта не афiцыйная назва. Да афiцыйнай назвы нашай краiны “Белоруссия” не мае нiякага дачынення. Гэта неафiцыйнае ўжыванне, якое палягае выключна на нейкiм асабiстым iнтарэсе.

– Але чаму расіяне так упарта трымаюцца “Белоруссии”?

– Усё гэта палягае ў тым, что яны называюць “традыцыяй напiсання”.

Але тут трэба вельмі выразна размяжоўваць: ёсць паняцце асабiстага суб’ектыўнага жадання i нежадання, а ёсць дзяржаўны падыход i афiцыйная назва. Як у дачыненнi, напрыклад, да Рэспублiкi Малдова: гэта афiцыйная назва краiны, але нехта называе яе Малдавiя. Нiхто не пратэстуе супраць таго, што назва краiны такая.

Чамусьцi ў дачыненнi да Малдовы вялiкiх баталiй не ўзнiкае. Чаму так расiяне ў дачыненнi да Беларусi выказваюцца, я не ведаю. Мне здаецца, што тут нешта нездаровае.

Абразай слова “Белоруссия” я не лiчу, але мне здаецца, што гэта непавага да краiны – адназначна. Трэба размаўляць з людзьмi, пытаць, чым яны кiруюцца, калi вось так гавораць пра нашу краiну.

– Чаму тады мы самі пішам па-руску “белорусский”, якое пайшло ад “Белоруссия”?

– Насамрэч лагiчна пiсаць “беларусский”. Якраз гэта пытанне ўжо трэба закранаць, зыходзячы з таго, што наша назва – Беларусь.

Iншая справа, што хтосьцi не разглядае напiсанне на рускай мове слова “беларусский” як вытворнае ад назвы “Беларусь”. Мы яшчэ не асэнсавалі, што i як павiнна быць.

– Як вы ставіцеся да беларускіх грамар-нацы, якія расказваюць, як правільна і няправільна пісаць па-руску?

– Я за тое, каб мы развiвалi сваю мову i не трацiлi высiлкаў на тое, каб апрацоўваць чужыя дзялянкi. Трэба займацца менавiта сваёй мовай.

У дадзеным выпадку я бы аддала развагі на выкарыстанне, унiфiкацыю i ўдасканаленне рускай мовы расiянам. Таму што гэта iх родная мова, там усе дыялекты, культура.

– А што вы параіце нам зрабiць, каб пачаць размаўляць на беларускай мове?

– Трэба, перш за ўсё, адчуць у сабе прыналежнасць да нашай старажытнай гiсторыi. Шмат што было зроблена ўпершыню на ўсёй усходнеславянскай тэрыторыi менавіта нашымі продкамі. Варта згадаць славутыя асобы: Ефрасiнню Полацкую, Рагнеду, Францiшка Скарыну. У нас столькi выключных асоб у кожным стагоддзi, i таму падстаў для гонару шмат.

I, з iншага боку, усё ж такi заявiць годна пра сябе на беларускай тэрыторыi нашмат лепей i прасцей, чым на вялiкай рускай тэрыторыi, дзе можна згубiцца.